Kolesterol Nedir? Kolesterol Düşürücü Diyet

Hepimizin az veya çok bir şekilde duyduğu bir terim: KOLESTEROL

Bu yazıda “Kolesterol Nedir” birlikte öğrenelim.

Kolesterol kelimesi, bugün bizleri korkutan bir beslenme terimi haline gelmiştir.

Birçok hayvansal gıda, içerdikleri kolesterol yüzünden az tüketilmeye mahkûm olmuşlardır. Bunun nedeni ise yüksek kolesterolün kalp damar hastalıkların belirtisi olduğu yönündeki iddialardır.

PEKİ, BİZ BU KOLESTEROL HAKKINDA NELER BİLİYORUZ?

Kolesterol Nedir ve Ne İşe Yarar?

Kolesterol; tamamen hayvansal kaynaklı olup, hayvansal organizmalarda çok önemli işlevleri yürüten, moleküler ağırlığı yüksek, karaciğer dâhil olmak üzere birçok doku hücresinde üretilen bir yağ türevidir.

Kolesterol insan vücudunun fonksiyonları için hayati öneme sahip ‘becerikli’ bir bileşiktir ve diğer pek çok şeyde olduğu gibi, kolesterol düzeyleri de bireyler arasında büyük farklılıklar gösterir.

Kolesterolün insanlarda beş ana işlevini sayabiliriz:

1) Vücut fonksiyonlarının pek çoğunu kontrol eden testosteron, östrojen,kortizon gibi hormonların üretiminde kullanılır.

2) Yağ sindirimi ve artık maddelerin vücuttan atılması için gerekli olan safra asidinin yapımına yardım eder.

3) Hücre zarını sabit ve dengede tutan ‘yağ molekülleri’nin kenetlenmesinde rol oynar. Bu nedenledir ki kolesterol tüm vücut dokuları için yaşamsal bir yapı taşıdır.

4) Elektrik uyarılarının geçişine yardım ederek beyin fonksiyonlarının en iyi şekilde yerine getirilmesini sağlayan miyelin kılıfın önemli bir bölümünü de kolesterol oluşturur.

5) Kemik gelişiminin kontrol edilmesi, sinir sisteminin düzgün fonksiyonu, büyüme, mineral emilimi, insülin üretimi ve daha birçok hayati görevlere sahip olan D vitamini de kolesterolden üretilir.


İyi Kolesterol ve Kötü Kolesterol Ne Demektir?

Kolesterol de tıpkı yağ molekülleri gibi suda çözünemez bir yapıya sahiptir. Bu nedenle kan içerisinde tek başlarına değil de küre biçimindeki,yağ ve proteinden oluşan lipoproteinler vasıtasıyla taşınırlar.

Bu lipoproteinler de yoğunluklarına göre değişik kategorilere ayrılmışsalar da ikisi en çok bilinenleridir.

Bunlardan ilki yüksek yoğunluklu (HDL) olanıdır. Bu aynı zamanda iyi kolesterol diye isimlendirilir. Vücutta taşınan toplam kolesterolün %10-15 ini oluştururlar. Görevleri kolesterolü dokulardan karaciğere götürmektir.

Diğeri ise düşük yoğunluklu (LDL) olanıdır ki buna da kötü kolesterol denilmektedir. Bu ise %60-80 civarındadır.


Bu bilgilerden sonra neden iyi ve kötü kavramları kullanılmış onları açıklayalım. Bunun nedeni birçok kardiyologun normal değerin altındaki HDL ile normal değerin üstündeki LDL nin koroner kalp hastalıklarını tetiklediğini kabul etmesindendir. Bir diğer ifadeyle HDL/LDL oranı ne kadar düşükse hastalık riski o kadar fazla olacaktır.

20 yaşın üzerindeki kişilerde, kan kolesterol düzeylerinin 200 mg/dl’nin altında olması, kan LDL-kolesterol düzeylerinin 130 mg/dl’nin altında olması ve kan HDL-kolesterol düzeylerinin de 40 mg/dl’nin üzerinde olması istenilen değerlerdir.

Kandaki Kolesterol Seviyesi Neden Yükselir?

Birçoğumuz, kolesterolü yüksek yiyeceklerin, vücudumuzun serum kolesterol seviyesini artırdığını sanır. Ancak yapılan araştırmalar bize besinlerle gelen kolesterolün, vücut kolesterol seviyesine çok az tesir ettiğine işaret etmektedir. Araştırmacılar* bu konuda görüş birliğindedirler.

Kolesterolümüzdeki yükselmeye neden olan asıl faktörler

* Vücut ağırlığındaki önemli değişiklikler,

* Psikolojik stres,

* Sigara kullanımı,

* Hareketsiz yaşam kafein tüketimi,

* Düzensiz ve yetersiz uyku,

* Besleyici özelliği bulunmayan ve işlemlerden geçirilmiş besinlerin sürekli kullanılıyor olması gibi vücutta yıpranma ve serbest radikal birikimi oluşturan faktörlerdir.

Kalp hastalıklarından korunmak için nelere dikkat etmeliyiz?

* Şeker ve undan mamul gıdaları en aza indirmeli.

* Margarin ve sıvı yağların yerine zeytinyağı ve hayvansal yağlar tercih edilmeli.

* Günde 25- 30 dk fiziksel aktivite yapılmalı ve kısa mesafelere otomobil veya asansörle değil de yürüyerek gidilmeli.

* Derin nefes alınmalı.

* Günde en az 2 litre su içilmeli.

* Sigara içilmeyip ortamında dahi bulunulmamalı.

* Kendinizle, yaşamla, ailenizle, eşinizle, dostlarınızla barışık olun. Stresten uzak durun.

Kalp hastalığı için yararlı besinler;

Kırmızı elma, somon balığı, kayısı, lahana, ceviz, badem, fındık, avokado, Hindistan cevizi yağı, fasulye, susam tohumu, kefir, yeşil yapraklı sebzeler, buğday ekmeği yerine lif kaynağı açısından zengin kepek ekmeği gibi besinler tercih edilmelidir.

Sağlıklı ve Mutlu Günler Dilerim.

Dyt. Yusuf Öztürk

Yorum Yapın